Link copied!
Sign in / Sign up
11
Shares

બાળકના જન્મ પછી કે કોઈના મૃત્યુ પછી કેમ કરાવાય છે મુંડન?😯😯😯

આપણે બધા જ જાણીએ છીએ કે હિન્દુ ધર્મમાં ચોટલી રાખવાનો અનેરો મહત્વ છે, પરંતુ વાસ્તવમાં આવું શા માટે નથી થતું? વૈદિક સંસ્કૃતિમાં ચોટલી ‘શિખા’ કહેવામાં આવે છે. મહિલાઓ પણ ચોટલી રાખતી હોય છે. માત્ર હિન્દુ ધર્મમાં નહી પરંતુ દરેક ધર્મમાં અને કેટલીક વાર તો આ ફએશન સ્ટેટમેંટ પણ બનીને સામે આવી છે. હિન્દુ ધર્મમાં જ્યારે મુંડન સંસ્કાર અથવા ઉપનયન સંસ્કાર હોય છે ત્યારે પણ ચોટલી રાખવામાં આવે છે. દરેક હિન્દુએ આ કરવું જોઈએ. આ સંસ્કાર પછી જ બાળક દ્વિજ કહેવાય છે. દ્વિજનો અર્થ હોય છે, જેનો બીજો જન્મ થયો હોય. પછી બાળકને અભ્યાસ માટે ગુરૂકુળ મોકલવામાં આવે છે.

 પહેલા આ સંસ્કાર કરતી વખતે નક્કી કરવામાં આવે છે કે બાળકે બ્રાહ્મણત્વ ગ્રહણ કરવું છે કે પછી ક્ષત્રિય કે વૈશ્યત્વ. જ્યારે એ નક્કી થઈ જાય છે ત્યારે તેમને એ મુજબ શિક્ષા આપવામાં આવે છે. પહેલા બધા જ શુદ્ર કહેવાતા હતા. આ વાત થોડી વિચિત્ર જરૂર લાગી શકે છે, પરંતુ વાસ્તવમાં હકીકત છે. વાસ્તવમાં દરેક સ્ત્રી અને પુરૂષે પોતાના માથામાં ચોટલી એટલે કે વાળના સમુહને ફરજિયાતપણે રાખવી જોઈએ. જો તમે એવું લાગી રહ્યું હોય કે આવું શા માટે તો તેનો જવાબ જાણો...

બાળકની ઉંમરના પહેલા વર્ષના અંતમાં અથવા ત્રીજા, પાંચમા અથવા સાતમા વર્ષના પૂરા થવા પર તેના વાળ ઉતારવામાં આવે છે અને યજ્ઞ કરવામાં આવે છે, જેને મુંડન સંસ્કાર અથવા ચૂડાકર્મ સંસ્કાર કહેવામાં આવે છે. તેનાથી માથું મજબૂત થાય છે તથા બુદ્ધિ તેજ થાય છે. સામાન્યપણે ઉપનયન સંસ્કાર બાળકના 6થી 8 વર્ષની ઉંમરની વચ્ચે જ કરવામાં આવે છે. હિન્દુ ધર્મનો એક અગત્વનો રિવાજ છે ઉપનયન સંસ્કાર. તેમાં યજ્ઞ કરીને બાળકને એક પવિત્ર દોરો પહેરાવવામાં આવે છે, જેને યજ્ઞોપવિત અથવા જનોઈ પણ કહેવાય છે. પહેલા બાળકને જનોઈ પહેરાવી ગુરૂ પાસે શિક્ષા અભ્યાસ માટે લઈ જવામાં આવે છે. તે પહેલા તે અભ્યાસ માટે ક્યાંય નહોતો જઈ શકતો. વૈદિક કાળમાં બાળકોને 7 વર્ષની ઉંમરમાં શિક્ષા ગ્રહણ કરવા માટે મોકલવામાં આવતા હતા. આજકાલ તો 3 વર્ષની ઉંમરમાં જ સ્કુલમાં પ્રેવશ લઈ લેવામાં આવે છે.

 માથામાં સહસ્ત્રારની જગ્યાએ ચોટલી રાખવામાં આવે છે અર્થાત માથાના બધા જ વાળ કઢાવી વચ્ચોવચની જગ્યાના વાળ છોડી દેવામાં આવે છે. આ સ્થળની ઠીક 2થી 3 ઇંચ નીચે આત્માનું સ્થાન હોય છે. ભૌતિક વિજ્ઞાન મુજબ આ મસ્તિષ્કનું કેન્દ્ર હોય છે. વિજ્ઞાનમાં જણાવ્યાં મુજબ આ શરીરના અંગો, બુદ્ધિ અને મનને નિયંત્રિત કરવાનું સ્થળ પણ છે. આપણાં ઋષિઓએ સમજી-વિચારીને ચોટલી રાખવાની પ્રથા શરૂ કરી હતી. ચોટલી ખૂબ જ લાભદાયક છે. જે જગ્યાએ ચોટલી રાખીએ છીએ ત્યાંથી મસ્તિષ્કનું સંતુલન જણવાયેલું રહે છે. શિખા રાખવાથી આ સહસ્ત્રાર ચક્રને જાગૃત કરવા અને શરીર, બુદ્ધિ તથા મન ઉપર નિયંત્રણ કરવામાં મદદ મળે છે.

ધાર્મિક ગ્રંથો મુજબ સહસ્ત્રાર ચક્રનો આકાર ગાયના ખુર સમાન હોય છે એટલે ચોટલીનો આકાર પણ ગાયના ખુરની સમાન રાખવામાં આવે છે. વાસ્તવમાં જે સ્થળ પર શિખા એટલે કે ચોટલી રાખવાની પરંપરા છે, ત્યાં માથાની વચ્ચોવચ સુષુમ્ના નાડીનું સ્થાન હોય છે. ચોટલી સુષુમ્ના નાડીને નુકસાનકારક પ્રભાવોથી બચાવે છે, સાથે જ બ્રહ્માંડથી આવતા હકારાત્મક તથા આધ્યાત્મિક વિચારોને ગ્રહણ પણ કરે છે. જે પણ વ્યક્તિની કુંડળીમાં રાહુ નીચનો હોય અથવા રાહુ ખરાબ અસર આપી રહ્યો હોય તો તેના માથા ઉપર ચાંલ્લો અને માથા ઉપર ચોટલી રાખવાની સલાહ આપવામાં આવે છે. એટલે મુંડન સંસ્કાર સ્વાસ્થ્ય સાથે જોડાયેલો છે.

 જન્મ પછી બાળકનું મુંડન કરવામાં આવે છે. તેની પાછળનો મુખ્ય કારણ એ છે કે જ્યારે બાળક માતાના ગર્ભમાં હોય છે ત્યારે તેના માથાના વાળમાં ખૂબ કીટાણું, બેક્ટેરિયા અને જીવાણું લાગેલા હોય છે. આ નુકસાનકારણ તત્વ સાધારણ રીતે ધોવાથી નીકળી નથી શકતા એટલે એક વખત બાળકનું મુંડન જરૂરી હોય છે. એટલે જન્મના 1 વર્ષની અંદર બાળકનું મુંડન કરાવવામાં આવે છે. કંઈક આવા જ કારણો મૃત્યુના સમયે મુંડન કરાવવાનો પણ હોય છે. જ્યારે પાર્થિવ શરીરને અગ્નિ સંસ્કાર આપવામાં આવે છે ત્યારે તેમાંથી પણ અમુક જીવાણું આપણાં શરીરમાં ચોટી જાય છે, તેથી વ્યક્તિની મૃત્યુના 10 દિવસ પછી મુંડન કરાવવામાં આવે છે.

source : divyabhaskar

Click here for the best in baby advice
What do you think?
0%
Wow!
0%
Like
0%
Not bad
0%
What?
scroll up icon